W Parku Etnograficznym stoi już nowy obiekt – zabytkowy spichlerz z 1784 r. Ze względu na ciekawe rozwiązania architektoniczne i konstrukcyjne budynek jest cennym i unikatowym przykładem budownictwa dworskiego.

Obiekt pochodzi ze wsi Bidziny (dziś województwo świętokrzyskie), która przez kilka stuleci należała do rodu Bidzińskich, od końca XVII wieku do Jasieńskich, a jej ostatnimi dziedzicami byli Bielińscy. Z całego założenia dworskiego w Bidzinach zachował się jedynie budynek spichlerza oraz park dworski. Zrujnowany już spichlerz został rozebrany i przewieziony do Kolbuszowej w 1991 r. Prace nad jego zestawieniem w skansenie rozpoczęły się w 2008 r. i były możliwe dzięki dwukrotnemu dofinansowaniu Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach Programów Operacyjnych.

Spichlerz jest pierwszym obiektem przyszłego założenia dworskiego. Jego obszerne wnętrze (300 m2 powierzchni) będzie wykorzystane dla celów wystawienniczych.

Obecnie trwają prace wykończeniowe obiektu.

Nad ranem, 8 stycznia, z nieustalonych jeszcze przyczyn, spłonęła w Parku Etnograficznym chałupa biedniacka z Lipnicy.

Był to niewielki zrębowy budynek, kryty strzechą, zamieszkały w pierwszej połowie XX w. przez bezrolnych wiejskich wyrobników. Składał się z izdebki mieszkalnej i sionki, do której z czasem dobudowano pomieszczenie dla inwentarza.

Chałupa została przeniesiona do skansenu w 1985 r. Jesienią 2009 r. rozpoczęto jej remont i, szczęśliwie, w momencie pożaru, nie było w niej żadnych zabytków ruchomych.

Kończymy realizację projektu „ŹRÓDŁA KULTURY LUDOWEJ PUSZCZY SANDOMIERSKIEJ – NIŻAŃSKIE”. Pierwszym jego etapem był dziesięciodniowy obóz badawczy w Ulanowie, w którym uczestniczyli badacze terenowi: 5 etnografów, etnomuzykolog oraz folklorysta, a także specjalista-etnograf będący konsultantem właściwego merytorycznie przebiegu badań; koordynator projektu oraz operator kamery cyfrowej.

Badaniami terenowymi objęto 27 miejscowości w powiecie niżańskim. Zgromadziliśmy obszerny materiał foniczny i wizualny (70 wywiadów, 1670 zdjęć, 12 filmów), który po zadiustowaniu przez specjalistów trafi do Archiwum Etnograficznego MKL.

Omawiany teren charakteryzowała wynikająca z jego pogranicza – wielokulturowość. Przenikały się tu elementy tradycyjnej kultury wsi polskiej i zamieszkałych tu do połowy XX w.: Rusinów, Żydów, Niemców. Ich przejawy odnaleźć można obecnie w krajobrazie wsi i miasteczek, a także w pamięci ich mieszkańców. Do dziś np. w Kurzynie (niem. Rauchersdorf) mieszkają potomkowie kolonistów niemieckich, którzy w 1818 r. wybudowali stojący tam do dziś kościół. Jeszcze starszy (z 1764 r.) jest kościół, dawna cerkiew unicka pw. Św. Onufrego w Dąbrówce. Należeli do niej Rusini – grekokatolicy, którzy aż do II wojny św. stanowili duży procent mieszkańców Dąbrówki oraz kilku innych miejscowości (Borki, Szyperki, Jarocin). O ludności żydowskiej, oprócz żywych wciąż wspomnień ich sklepów i karczem, oraz historii z czasów II wojny św. przypominają też „kirkuty” i zabudowa okolic rynku w Krzeszowie i Ulanowie (tu zabudowa małomiasteczkowa zachowała się najpełniej).

We wsiach odnotowaliśmy liczne przykłady drewnianego budownictwa mieszkalnego i gospodarczego oraz sakralnego – szczególnie interesujące są 2 kościoły w Ulanowie oraz kościół w Krzeszowie. Na badanym terenie stoi wiele kapliczek – warte wymienienia są te na Komonowej Górze czy w Kończycach.

W związku z położeniem tego terenu (dawna Puszcza Sandomierska) w wypowiedziach spotkanych ludzi często przewijały się wątki wykorzystywania lasu i rzeki: zbieractwo jagód, wyrąb lasu, łowienie ryb itd. Szczególną rolę w odegrało tu wikliniarstwo, którym dotąd, mimo mniejszej już opłacalności, zajmują się nieraz całe rodziny. Pozyskaliśmy kilka wywiadów z plecionkarzami, którzy oprócz wszelkiego rodzaju koszy wyplatają obecnie głównie meble. Ulanów od wieków słynął z flisackich tradycji, które dotąd są kultywowane przez Bractwo Miłośników Ziemi Ulanowskiej pw. Św. Barbary. Udokumentowaliśmy także pracę aktualnie działających rzemieślników i twórców ludowych. Spora część materiałów dotyczyła roku obrzędowego: obchodów świąt Bożego Narodzenia i Wielkanocy a ze względu na czas prowadzenia badań szczególnie dnia Matki Boskiej Zielnej, 15 sierpnia. Pozyskaliśmy także wywiady dotyczące obrzędów weselnych i pogrzebowych, liczne pieśni religijne, wiersze ludowych poetek oraz grane na skrzypcach melodie.

Warto dodać, że opisywane badania terenowe były (po okolicach Leżajska, w 2008 r.) drugim etapem cyklicznego projektu pozyskiwania źródeł z poszczególnych regionów Puszczy Sandomierskiej.

Justyna Niepokój

Zrealizowano ze środków Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach Programu „Dziedzictwo kulturowe”; Priorytet 5: „Ochrona dziedzictwa kultury ludowej”.

W ramach Mecenatu Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego – program Zachowanie, waloryzacja i ochrona dziedzictwa kulturowego, realizujemy zadanie Instalacja odgromowa Parku Etnograficznego Muzeum Kultury Ludowej w Kolbuszowej.

Na obszarze całego skansenu zostały zainstalowane głowice Jonostar, które w pełni będą chronić zabytkowe obiekty przed wyładowaniami atmosferycznymi. Nowa instalacja odgromowa będzie nie tylko skuteczna, ale również dyskretna, co pozwoli zachować autentyczność prezentowanego przez nas krajobrazu dawnej wsi.

Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego

Nasze Muzeum postanowiło ułatwić użytkownikom portali społecznościowych dostęp do aktualnych informacji, a także – poprzez możliwość przeglądania galerii – zachęcić do wizyty w skansenie. Przyłączając się do naszej społeczności nie przegapisz ciekawych wydarzeń!

Jesteśmy już na:

Dołącz do nas >>>